{"id":66298,"date":"2023-12-18T13:07:18","date_gmt":"2023-12-18T12:07:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.riksantikvaren.no\/?p=66298"},"modified":"2023-12-18T13:13:35","modified_gmt":"2023-12-18T12:13:35","slug":"avzzuhit-varjjat-siidda-calihuvvot-mailmmiarbelistui","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/anbefaler-varjjat-siida-til-verdensarvlista\/","title":{"rendered":"\u00c1v\u017e\u017euhit  V\u00e1rjjat Siidda \u010d\u00e1lihuv&shy;vot m\u00e1il&shy;mmi\u00e1r&shy;belistui"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_column_text]V\u00e1rjjat Siiddas leat earenoam\u00e1\u0161 luottat mat \u010d\u00e1jehit olbmuid jotkkola\u0161 geavaheami ja \u00e1ssama dan r\u00e1jes juo go oassi Norggas ain lei jie\u014ba vuolde 12000 jagi \u00e1igi.<\/p>\n<p>M\u00e1ilmmi\u00e1rbi lea olmmo\u0161soga oktasa\u0161 luonddu- ja kultur\u00e1rbi, ja loahpala\u010d\u010dat lea UNESCO m\u00e1ilmmi\u00e1rbel\u00e1vdegoddi mii nammada m\u00e1ilmmi\u00e1rbest\u00e1htusa. Norgga tentatiiva listui \u010d\u00e1liheami bokte V\u00e1rjjat Siida lea beassan ovtta l\u00e1vkki viid\u00e1seappot proseassas, ja raporta oktan Riikaantikv\u00e1ra \u00e1v\u017e\u017euhusain ja S\u00e1medikki m\u00e1httovuo\u0111uin lea s\u00e1ddejuvvon D\u00e1lkk\u00e1dat- ja birasdepartementii.<\/p>\n<p>V\u00e1rjjat Siiddas leat vihtta oasseguovllu, ja dat leat golmma Finnm\u00e1rkku suohkanis: Unj\u00e1rga, Deatnu ja B\u00e5tsfjord. Arkeologala\u0161 g\u00e1vdnosat \u010d\u00e1jehit sihke ovdahistorjj\u00e1la\u0161 ja historjj\u00e1la\u0161 luottaid \u00e1ssamis, bivdorusttegiin, h\u00e1vdesajiin ja oskkola\u0161 meanuin, ja mot olbmot leat birgen \u00e1rktala\u0161 luonddus sihke g\u00e1ttis ja mearas bivddu ja guol\u00e1steami bokte. Ceavccagea\u0111ggi\/Mortensnes guovlu lea leama\u0161 joatkeva\u010d\u010dat anus 12\u00a0000 jagi.<\/p>\n<p>&#8211; Lea hui v\u00e1ttis beassat m\u00e1ilmmi\u00e1rbelistui, dadj\u00e1 riikaantikv\u00e1ra Hanna Geiran, muhto min r\u00e1vvagiin mii oaivvildit ahte V\u00e1rjjat Siida \u00e1nss\u00e1\u0161a saji Norgga bargolistui mas \u010dujuhit olmmo\u0161soga oktasa\u0161 kultur\u00e1rbbi. Oallugat jurdda\u0161it ahte kulturmuittuin lea di\u014bggain s\u00e1hka, muhto das lea s\u00e1hka olbmuid birra, min historjj\u00e1 ja gulleva\u0161vuo\u0111a birra, ja eai leat galle b\u00e1ikki Norggas main lea nu guhkes historj\u00e1 go V\u00e1rjjat Siiddas. H\u00e1liidan giitit S\u00e1medikki ja Finnm\u00e1rkku fylkkasuohkana m\u00e1\u014bggaid jagiid buori ovttasbarggu ovddas, ja buori m\u00e1httovuo\u0111u ovddideami ovddas departementii.<\/p>\n<p>&#8211; Mii leat hui ilus go V\u00e1rjjat Siida ie\u017eas earenoam\u00e1\u0161 s\u00e1mi kulturbirrasiiguin lea \u00e1v\u017e\u017euhuvvon \u010d\u00e1lihuvvot tentatiiva listui. Mii illudit viid\u00e1sit bargat dainna ja s\u00e1vvat ahte boa\u0111usin \u0161atta\u0161ii ahte V\u00e1rjjat Siida nammaduvvo ja \u010d\u00e1lihuvvo UNESCO m\u00e1ilmmi\u00e1rbelistui, dadj\u00e1 s\u00e1medigger\u00e1\u0111\u0111i Runar Myrnes Balto (NSR).<\/p>\n<h2>Vihtta oasseguovllu leat<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Ceavccagea\u0111ge\/Mortensnes: 12 000 jagi earenoam\u00e1\u0161 riddo\u00e1ssan jiek\u014ba\u00e1iggis otn\u00e1\u017eii. Lassin leat 265 \u00e1ssanb\u00e1ikki b\u00e1zahusat jagi 7000 ovdal Kr. r\u00e1jes jagi 1900\u00a0 ma\u014b\u014bel Kr. r\u00e1dj\u00e1i, ja h\u00e1vdesadji mas leat badjel 400 h\u00e1vddi \u00e1igodagas gaskal 800 ovdal Kr. r\u00e1jes 700 ma\u014b\u014bel Kr. r\u00e1dj\u00e1i.<\/li>\n<li>Ruovdenjunlovta\/Gropbakkengen): \u00c1ssanb\u00e1iki mas leat 115 viesu b\u00e1zahusat 4000 ovdal Kr. r\u00e1jes 3000 ovdal Kr. r\u00e1dj\u00e1i.<\/li>\n<li>Risseb\u00e1vte\/Gressbakken: B\u00e1zahusat 15 stuora, belohahkii eatnanvulo\u0161 viesuin gaskal 2000 ovdal Kr. 1850 ovdal Kr. r\u00e1dj\u00e1i.<\/li>\n<li>Gollev\u00e1rre: Bivdob\u00e1zahusat \u00c1rktisa stuor\u00e1mus bivdoroggeguovllus. Vuog\u00e1dagas leat oktiibuot 1979 goddebivdorokki, ja \u00e1ssanguovlu 1200 ma\u014b\u014bel Kr. r\u00e1jes 1650 ma\u014b\u014bel Kr. r\u00e1dj\u00e1i.<\/li>\n<li>Noiddiid\u010dearru\/Kj\u00f8pmannskj\u00f8len:\u00a0\u00a0Hirpm\u00e1huhtti buorre goddebivdob\u00e1iki, stuora r\u00e1htteh\u00e1mat vuog\u00e1daiguin guovtti stuora gea\u0111ge\u00e1iddi birra kilomehterguhkkosa\u0161 vuojehanguovlluiguin. Vaikko g\u00e1vdnojit m\u00e1\u014bga boarr\u00e1seappot mearkka olbmuid aktivitehtain d\u00e1n guovllus, de d\u00e1t \u00e1idi j\u00e1hkkimis geavahuvvui 1100-logu r\u00e1jes 1600-logu r\u00e1dj\u00e1i.<\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_column_text]V\u00e1rjjat Siiddas leat earenoam\u00e1\u0161 luottat mat \u010d\u00e1jehit olbmuid jotkkola\u0161 geavaheami ja \u00e1ssama dan r\u00e1jes juo go oassi Norggas ain lei jie\u014ba vuolde 12000 jagi \u00e1igi. M\u00e1ilmmi\u00e1rbi lea olmmo\u0161soga oktasa\u0161 luonddu- ja kultur\u00e1rbi, ja loahpala\u010d\u010dat&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":66301,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"footnotes":"","algolia_no_indexing":false,"boosted":0},"categories":[],"tags":[],"tema":[],"coauthors":[919],"class_list":["post-66298","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66298"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66311,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66298\/revisions\/66311"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66298"},{"taxonomy":"tema","embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/tema?post=66298"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/riksantikvaren.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=66298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}