7 millionar til mellomalderhus i fem fylke

For 2026 har Riksantikvaren fått søknader frå Telemark, Agder, Innlandet, Rogaland og Vestland.

– Noreg har eit stort ansvar for å ta vare på mellomalderhusa våre. Det er berre Japan som har fleire tømmerbygningar enn oss frå denne perioden. Med meir regn og varmare klima får vi heilt nye utfordringar, og det er derfor viktig at vi støttar eigarane i å ta vare på dei eldste bygningane våre, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen.

I år søkte eigarane om i alt 11,3 millionar kroner, noko som er ein nedgang frå litt over 13 millionar i 2025. Det er likevel langt meir enn i 2024, der søknadssummen var på vel 7 millionar. 700 000 av årets utbetaling er lova frå 2025, medan det er 6,25 millionar i friske tilskot.

– Vi heiar på eigarane, fordi bruk er det beste vern, seier riksantikvar Hanna Geiran.

– Mange trur kanskje at mellomalderbygningane berre finst på museum, men det er faktisk mange som er eigd av privatpersonar.

– Det betyr også at tilskota betyr mykje for folk som eig eit ekstra gammalt hus, og vi veit at eigarane både er stolte av- og har vilje til å ta vare på kulturarven på vegner av oss alle, seier ho.

Aukar kunnskap om byggjemåtane til mellomalderen

Dei fleste mellomalderbygningane i Noreg ligg i Telemark, Vestland, Agder, Buskerud, Innlandet, Møre og Romsdal, Rogaland og Vestfold.

Alle bygningar i Noreg frå før 1537 er automatisk freda, og totalt har vi litt over 250 tømmerhus frå mellomalderen, utanom stavkyrkjene. I resten av Europa er det få gamle laftehus å finne utanfor landegrensene våre.

– Den beste læringa skjer i praksis, og vi ønskjer å påskjønne prosjekt som kombinerer konkrete resultat for eigaren og auka kunnskap for handverksfaga, seier Geiran.

– Vi støtter både istandsetjing og kunnskapsutvikling for å ta vare på arven frå mellomalderen.

– Det er framleis mykje vi ikkje veit om byggjeskikken til mellomalderen, og vi er opptekne av å styrkje handverket, slik at fleire handverkarar kan bidra til å setje i stand mellomalderbygningane i framtida.

Midlane går via fylkeskommunane, som fordeler pengane til kvar enkelt søkjar. Nokre fylkeskommunar har igjen tilskotsmidlar frå tidlegare år, slik at det er fleire private eigarar som vil få dekt prosjekta sine enn tilskotsmidlane frå Riksantikvaren i år tilseier.