Skal dela ut 152,7 millionar til eigarar av freda bygg

Kvart år deler Riksantikvaren ut tilskot til freda bygningar og kulturmiljø i privat eige til fylka og Sametinget.

No er årets tildeling klar, med ein pott frå regjeringa på 152,7 millionar kroner.

Sjå heile tildelinga til alle fylka og Sametinget nedst  

– Det er ei glede å kunna dela ut tilskot til freda bygningar og kulturmiljø i privat eige over heile Noreg. Private eigarar gjer ein uvurderleg innsats for å ta vare på den felles kulturarven vår, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen.

Riksantikvaren deler ut 142,6 millionar kroner no, og resten av midlane blir delt ut seinare.

Det er viktig å understreka at Riksantikvarens tildeling først går til fylkeskommunane og Sametinget, og dei fordeler til eigarar i sine område.

Kva eigarar av freda bygg som får tilskot er enno ikkje klart.

Men Riksantikvaren har teke imot tre søknader direkte frå Den Gamle Krigsskole i Oslo, og dessutan Kommisjonsgården og Infanterikasernen i Fredrikstad. Her er det gjort ei direkte tildeling på 750 000 kroner til Kommisjonsgården og 700 000 kroner til Krigsskolen.

Støttar istandsetjing og vedlikehald

– Utan eigarane ville fleire bygg forfalle over heile Noreg. Den fantastiske innsatsen og engasjementet deira gjer at me kan ta vare på den norske kulturarven, seier riksantikvar Hanna Geiran.

Eigarar kan søkja om tilskot til istandsetjing og vedlikehald, og for å dekkje såkalla antikvariske meirkostnadar.

Det er ei auke i både talet på søknader og i søknadssummar i år samanlikna med 2025.

– Eg gler meg til å sjå den endelege fordelinga av desse tilskota, og korleis dei kan bidra til å løfte dei freda bygningane og kulturmiljøa våre, seier Geiran.

– Fylkeskommunane og Sametinget har god oversikt over behovet på sitt område. No skal dei vurdera og prioritera søknadene, seier ho.

Blant dei som mottok tilskot i fjor var variasjonen som alltid stor.

Handelsstaden Nerstua på Tussøy i Troms fekk mellom anna tilskot for å reparera torvtaket, og dessutan utskifting av røykrøyr.

Huset vart freda av Riksantikvaren på seinsommaren i fjor.

Rørvik gard på Hamarøy i Nordland fekk også tilskot til omfattande restaureringsarbeid, medan Yttersø gard i Larvik i Vestfold fekk støtte til gjenoppføring av gavl på hovudhuset.

Til høgdegarden Ormelid i Luster i Vestland – som har busetjingshistorie 4000 år tilbake i tid – vart det gitt midlar til istandsetjing av bygningane og vedlikehald av kulturlandskapet.

Innlandet får mest – igjen

Det er Innlandet som får mest i tilskot med 28,7 millionar kroner. Fylket fekk også mest i tilskot i 2025, med 30,3 millionar.

Vestland får nest mest med 25,2 millionar kroner, medan Rogaland får 12,6 millionar.

Fylkeskommunane og Sametinget har fått 518 søknader på til saman 411, 9 millionar kroner for 2026. Det er ein auke frå 482 søknader og 325,9 millionar i 2025.

Søknader frå privatpersonar utgjer 67 prosent av søknadene i tal, og 52 prosent av den totale søknadssummen. Andre søkjarar er andre private aktørar, eller aksjeselskap og stiftingar.

Formålet med tilskotsordninga er å ta vare på freda kulturminne og kulturmiljø i privat eige og å bidra til at dei blir sette i stand etter antikvariske retningslinjer.

Tilskotsordninga skal sikra kulturminne og kulturmiljø sin verdi som kjelde, og  gode opplevingar for folk i alle aldre, og leggja til rette for berekraftig verdiskaping og bruk.